Өлгендерден өтініш!!!.


1990 жылдардың аяғы ел экономикасы күйреген халықтың қәлі нашарлап, төменгі тап (кедейлер) күн көрудің өзі нағыз ит тірліккен түскен кез. Әдетімше қала шетіндегі тауларға шығып төте жолмен тура тартып келе жатып қабірлер шетімен жүріп тоналған қәбірлерді көріп, қәбірлерді аралап  жіберіп жағамды ұстаған едім, сол кезде көлемді мақала жазып қәбір темірлерін тонап жүргендерді тоқтатуға бір сеп болып едік. 15 жылдан соң тағы бұл тақырыпқа айланып соқпасқа болмай тұр.Ақылым тасып жатқаны шамалы ішіме сыймаған соң жазуға тура келді.Дұрыс түсінерсіздер деп ұміт етем. 60 жыл бұрын ел осынша қала салып өседі деп кім ойлаған. Өлгендерді анооо таудың етегіне қоя бердік. Міне, 60 жылдан кейін Өлгий қаласы орналасқан алқап үйлер салудан таусылып. Енді аноо қәбір мынау болып,қәбірлер тұрған тауларғада қала шеті ақырын жылжып жетіп барыппыз.

Енді негізгі тақырыбыма көшейін аймақтың 10-9 бақтар орналасқан “Дружба” тауының етегіндегі қәбірлерге ауыл үй таяп қапты, арасы бар – жоғы 50 метр шамасында. Аралап байқап көрсем 1940 жылдан бері мәйттер жерленген екен. Тіпті былтырда жерленген қәбірлердің адіресін көріп қалдым. Қәбірлер сыртына көлемді қаша тарту керек екен деп ойладым. Бұл мәселе кей бір сұмындарда бар. Әсіресе Көкмойнақта ауыл үймен қәбірлер бірге салынған. Бұған нем құрайлы қаруға болмас.Қоғамдық мәселе қып көтеріп талқылау керек сосын жедел  қолға алу керек деп ойлаймын.

Айтқым келгені қала шетіне өте жақын болған соң мал келіп қәбір топырақтарын басады. ит келіп сарыйды. (нәжістер көрдім) Бұған қарап  кеше ортамызда тірі жүрген адамды өлген соң аяқ астықып қойғандай болып тұрмыз. Кімді қайда қояды өз еркі бірақ өліп жатқан адам қәбірінің үстінде мал жүріп, иттер сарып жатса қалай шыдап отыра аламыз.

Бұрын Монгол ағайындар  өз дәстүріне сай өлгенін далаға ашық тастаушы  еді соған жәтте кеп жиркенуші едік.(Олар қәзір мықты жерлеиді.) Енді бәрі емес біздің кей бір жер  оданда жаман болып тұр. Хайуан ит құс жеп көзге көрсетпей алып кетсе жақсы екен ғой іргеңе көміп қойып итте сарытқызу бұл тірі біздің адамгершілігімізге жарамас мәселе екенін айтқым келеді.

Біздің түсінігімезде бірден көмген соң қәбірге қол тигізбе жолама деп бұрынғы шал екеңдер айтып құлағымзға құйып қойғаны сонша ескіріп опырылып ішіне құлап түскен қәбірдіде жөндей алмайтынымызды қәйтесің.Біздің өлкенің барлық қәбірін көріп шықтым опырылып ішке түскендер де көп сыртқы қашасы құлағандар да көп.Соны жөндеп жұрген адам көрмедім. Бұған қарап қәбірлерге деген көз қарасты өзгерту керек шығар Пайғампармыздың бір өсиетінде «тіріңде ұйің қалай болса өлгендердіңде қәбірі сондай болсын»- деген өсиетін оқып едім.Ұиіңді жөңдеисің өңдеисің ал қәбірді неге мал, ит кірзібестеи етіп жақсылап жөндеп қоймасқа.

Ал басқа мұсылман елі қалай жерлейді көргенімді айтып берейін. Пайғампарымыз қәбірінің басында біздің елде жоқ ат шаптырым мешіт салынған онда мінәжат істейді. Түркияда дін жайған әр бір сахабаның басында бір-бір мешіт салған ондай сәнді мешіттер біздең елдеде жоқ. 2010 жылы Кавказ тауларына шыққай барғанымда жол бойындағы қәібәрлерді көріп таң қалдым. Өлгендердің басына керпішпен сәндеп отырып бір-бір кіші-кірім үй салып тастапты.(мені таң қалыдрғаны суретінде сызып бас жағына қойуын қайтесің) Ел аузында Қазақстандағы қәбірге қарап тіріден көрі өлгендер жақсы тұрады деген әзіл бекер емес екен. Өлгендердің басынна ең қымбат тастан моласын келістіріп соққан өлсеңде армансыз жатасың ,ал иманыңды құдай білсін. Ал бізде әлі өлгендердің басына тас үйе салып жүрміз. Бұл үрдіс әлі бар, ішін ара әр кім шамасынша керпіштен сандықшада жасап жүрміз, өлілерге деген құрмет шығар. Әйтеу не өліге не тіріге пайдасы жоқ бірақ көңілден шыққан бір дүние екенін сеземін.

Бұның бәрін неге айтып жатырмын Өлгий қаласының шетіндегі қәбірлерді қоршауға алу керек.Аттап басқаныңды өміріңді тағдырыңды бүгінгі әкімшілік шешіп немесе біліп отырады Ал  неге осы бір өлгендер қәбірін аймақ басшылары қолға алмасқа.

Мынандай ұсыныс айтар едім. -Қала ішіндегі қәбірлердің ақы иесін тауып қала сыртына көшіру мәселесін көтеру керек.  Бұны бүгін біз жасамасақ ертен адамдар көбейген кезде жер жетіспей правлем болған кезде бұл қәбірлерді жалғыз күнде бір ақымақ трактормен тегістеп пәтер сала-салуда ғажап емес ертенгі істі  бүгін жан жақты ойлап шешіу керек.(ана жылы ағайындардың қәбірін куреп тегістеи салды ғой Ұланбатыр жақта, аяқ астының әкесі сонда болады.) Қала шетінде үйлер тақап қалған қәбірлерді алысқа,қала сыртына көшіруді қаламаса арнайы қоршау салу керек.

Аймақ басшылары және қалалық әкімшілік бұған арнайы бір шара қолданса екен!!!. Жанарбек Ақыби.

Advertisements

Janarbek

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Өзгерту )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Өзгерту )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Өзгерту )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Өзгерту )

Connecting to %s